Mehmanxana nədir, otel şəbəkələri necə işləyir və turizm agentliyi otel otaqlarını haradan alır? Agentliyin satdığı hər otaq ya otelin özü ilə bağlanan müqavilədən, ya böyük otel şəbəkəsinin sistemindən, ya da minlərlə oteli bir yerə toplayan təchizatçıdan gəlir. Bu yazıda mehmanxana anlayışını, ən böyük otel şəbəkələrini və agentliyin otelləri hansı mənbələrdən, hansı şərtlərlə ala biləcəyini izah edirik.
Mehmanxana nədir
Mehmanxana (otel) qonaqlara haqqı ödənilməklə müvəqqəti yaşayış — gecələmə yeri — və adətən qidalanma, təmizlik, qəbul (resepşn) kimi əlavə xidmətlər göstərən müəssisədir. Gündəlik dildə “mehmanxana” və “otel” eyni mənada işlədilir.
Mehmanxana sözünün mənası: söz fars mənşəlidir və iki hissədən ibarətdir: mehman — “qonaq”, xana — “ev”. Yəni mehmanxana hərfi mənada “qonaq evi” deməkdir.
Mehmanxanaların əsas növləri:
- Şəhər otelləri: işgüzar səfərlər və qısa müddətli qalmaq üçün.
- Kurort otelləri: dəniz, dağ və ya müalicə istirahəti üçün; çox vaxt “hər şey daxil” sistemi ilə işləyir.
- Butik otellər: az otaqlı, fərdi dizaynlı otellər.
- Apart-otellər: mətbəxi olan mənzil tipli nömrələr.
- Hostellər və qonaq evləri: büdcəli yerləşmə.
Otellər xidmət səviyyəsinə görə adətən 1-dən 5-ə qədər ulduzla təsnif olunur.
Otel şəbəkəsi nədir
Otel şəbəkəsi (zənciri) bir şirkətin idarəsi və ya brendi altında, eyni xidmət standartları ilə işləyən otellər qrupudur. Qonaq şəbəkənin istənilən ölkədəki otelində təxminən eyni səviyyə gözləyir: otaq, səhər yeməyi, qeydiyyat qaydası, sadiqlik proqramı.
Şəbəkə otelləri müxtəlif modellərlə idarə edir:
- Sahiblik: otel şəbəkənin özünə məxsusdur və onun tərəfindən idarə olunur.
- İdarəetmə müqaviləsi: bina investorundur, oteli isə şəbəkə öz brendi ilə idarə edir.
- Françayzinq: otel sahibi brendi və standartları istifadə edir, bunun üçün şəbəkəyə haqq ödəyir, idarəetmə isə özündə qalır.
- Könüllü birliklər: müstəqil otellər ümumi brend, marketinq və bron sistemi üçün birləşir (məsələn, Best Western).
Dünyanın ən böyük otel şəbəkələri
Otaq sayına görə dünyanın ən böyük şəbəkələri əsasən ABŞ, Avropa və Çin şirkətləridir. Hər birinin onlarla brendi var:
- Marriott International — Marriott, Sheraton, Westin, Ritz-Carlton, JW Marriott və s. Otaq sayına görə ən böyük şəbəkə hesab olunur.
- Hilton — Hilton, DoubleTree, Hampton, Conrad, Waldorf Astoria.
- IHG Hotels & Resorts — InterContinental, Crowne Plaza, Holiday Inn.
- Accor — Sofitel, Fairmont, Novotel, Mercure, ibis.
- Wyndham, Hyatt, Choice Hotels və Çinin Jin Jiang, Huazhu kimi şəbəkələri.
Bakıda da beynəlxalq şəbəkələrin otelləri çoxdur: Hilton, JW Marriott, Four Seasons, Fairmont, Hyatt Regency, Holiday Inn və başqaları. Amma Azərbaycan və region üzrə satışda müstəqil otellərin payı da böyükdür.
Agentlik otelləri haradan alır
Agentliyin otel məzmunu üçün beş əsas mənbəyi var:
1. Otelin özü ilə birbaşa müqavilə
Agentlik otellə xüsusi tariflər və ya kvota (müəyyən sayda otaq) razılaşdırır. Qiymət çox vaxt ən sərfəlidir, amma hər otellə ayrıca danışıq, qiymət cədvəli və yerlərin əl ilə yoxlanması tələb olunur. Bu, agentliyin ən çox satdığı istiqamətlər üçün məntiqlidir.
2. Bedbank və topdan təchizatçılar
Bedbank minlərlə otellə müqavilə bağlayıb onları agentliklərə netto qiymətlə satan topdan təchizatçıdır. Hotelbeds, WebBeds, GoGlobal, Hotelston, RateHawk bu qəbildəndir. Bir API ilə yüz minlərlə otelə çıxış əldə edilir, otaq real vaxtda təsdiqlənir.
3. GDS-dəki otel məzmunu
Amadeus, Sabre və Travelport böyük otel şəbəkələrinin otaqlarını da göstərir. Bu, korporativ səyahətlər və aviabiletlə birlikdə otel satan agentliklər üçün rahatdır.
4. Onlayn platformaların tərəfdaş proqramları
Booking.com və Expedia kimi platformaların agentliklər və tərəfdaşlar üçün proqramları var. Seçim çox genişdir, amma qiymət və komissiya şərtləri platformanın qaydalarına bağlıdır.
5. Kanal menecerləri vasitəsilə birbaşa bağlantı
Otellər qiymət və otaqlarını kanal menecerləri vasitəsilə idarə edir. Agentlik bu sistemlər vasitəsilə müqaviləli otellərindən avtomatik qiymət və yer məlumatı ala bilər.
| Mənbə | Üstünlüyü | Çatışmazlığı |
|---|---|---|
| Birbaşa müqavilə | Ən yaxşı qiymət, xüsusi şərtlər | Hər otellə ayrıca iş, əl ilə idarəetmə |
| Bedbank | Çox geniş seçim, real vaxtda təsdiq | Eyni otelin qiyməti təchizatçıya görə fərqlənir |
| GDS | Aviabiletlə bir sistemdə | Əsasən şəbəkə otelləri |
| Onlayn platformalar | Ən böyük seçim | Şərtlər platformadan asılıdır |
Netto qiymət, komissiya və ləğv şərtləri
- Netto qiymət: təchizatçı otağı agentliyə müəyyən qiymətə verir, agentlik öz əlavəsini (markup) qoyub satır.
- Komissiya: agentlik otağı otelin satış qiymətinə satır və razılaşdırılmış faizi alır.
- Ləğv şərtləri: pulsuz ləğv müddəti, qaytarılmayan tariflər və cərimələr təchizatçıya görə dəyişir. Səhv göstərilən ləğv şərti agentliyə birbaşa ziyan vurur, ona görə bu məlumat müştəriyə bron zamanı aydın görünməlidir.
Otel rezervasiyasında əsas terminlər
Təchizatçıların cavablarında və müqavilələrdə tez-tez rast gəlinən terminlər:
- Qidalanma növləri: RO — yalnız otaq; BB — səhər yeməyi; HB — səhər və axşam yeməyi; FB — üç dəfə yemək; AI — hər şey daxil; UAI — ultra hər şey daxil.
- Run of house (ROH): otaq növü gəlişdə otel tərəfindən təyin olunur; adətən daha ucuz olur.
- Stop sale: otel müəyyən tarixlər üçün satışı dayandırıb; həmin tarixlərə bron qəbul edilmir.
- Release: kvotadakı satılmamış otaqların otelə qaytarıldığı tarix.
- Minimum gecə sayı: bəzi tarixlərdə yalnız müəyyən sayda gecə üçün bron qəbul olunur.
- Qiymət pariteti: otelin müxtəlif kanallarda eyni satış qiymətini saxlaması tələbi.
- Turist vergisi və şəhər rüsumu: bəzi ölkələrdə qiymətə daxil deyil və oteldə ayrıca ödənilir. Müştəriyə bunu əvvəlcədən demək şikayətlərin qarşısını alır.
Bir neçə təchizatçı ilə işləməyin çətinliyi
Agentlik iki-üç bedbank-a qoşulanda eyni otel siyahıda bir neçə dəfə, fərqli adlar və qiymətlərlə görünür. Bunun həlli otel xəritələməsidir (mapping): sistem eyni oteli bütün təchizatçılarda tanıyır, bir dəfə göstərir və ən sərfəli təklifi seçir. Bundan əlavə, vauçerlərin avtomatik yaradılması, valyuta çevrilməsi və hər təchizatçı ilə hesablaşmanın izlənməsi lazımdır.
TT Coders olaraq Hotelbeds, GoGlobal, Hotelston, Booking.com və digər təchizatçıların inteqrasiyalarını qurmuşuq. Otel rezervasiya sistemi bu mənbələri bir axtarışda birləşdirir, təkrarları aradan qaldırır və vauçerləri avtomatik göndərir. Otelləri uçuşla birlikdə paket kimi satmaq üçün tur və paket satışı modulu, sub-agentlər üçün isə B2B agent portalı istifadə olunur.
Tez-tez verilən suallar
Bedbank nədir?
Bedbank minlərlə otellə müqavilə bağlayıb otaqları agentliklərə və onlayn satıcılara netto qiymətlə satan topdan təchizatçıdır. Agentlik bir müqavilə və bir API ilə çox sayda otelə çıxış əldə edir.
Hansı mənbə ən sərfəlidir?
Universal cavab yoxdur. Çox satılan istiqamətlərdə birbaşa müqavilə adətən ən yaxşı qiyməti verir, geniş seçim üçün isə bedbank-lar lazımdır. Ən yaxşı nəticə bir neçə mənbəni birləşdirib hər otel üçün ən sərfəli təklifi avtomatik seçməklə əldə edilir.
Otel şəbəkəsi ilə birbaşa necə işləmək olar?
Böyük şəbəkələrin agentliklər üçün satış komandaları və proqramları var. Korporativ və ya qrup satışları olan agentliklər şəbəkənin regional satış ofisi ilə xüsusi tarif razılaşdıra bilər; daha kiçik həcmlər üçün GDS və bedbank-lar daha praktikdir.
