Qısa cavab: Azərbaycanda turoperator və turagentlər turistlə bağladıqları müqavilənin şərtlərini pozmağa görə mülki məsuliyyətlərini sığortalamalıdırlar. Minimum sığorta məbləği şirkətin ölçüsündən asılıdır: mikro sahibkar üçün 50 000 manat, kiçik üçün 100 000, orta üçün 200 000, iri sahibkar üçün 500 000 manat. Sığorta barədə məlumatlar fəaliyyətə başladıqdan sonra 15 gün ərzində Turizm Reyestrinə daxil edilməli, turistlə müqavilədə də göstərilməlidir.
Son yoxlama: 31 oktyabr 2026. Bu yazı ümumi məlumat xarakteri daşıyır və hüquqi məsləhət deyil. Sığorta şərtlərini sığortaçı və hüquqşünasla dəqiqləşdirin.
Hüquqi əsas
“Turizm haqqında” Qanunun 8.2-ci maddəsinə görə turoperator və turagentlər turistlə müqavilənin şərtlərini pozmağa görə sığortaçı ilə mülki məsuliyyətin sığortası müqaviləsi bağlamalıdırlar. Sığorta məbləğinə dair minimum tələbləri Dövlət Turizm Agentliyi Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı ilə razılaşdırmaqla müəyyən edir. Agentliyin Kollegiyası bu tələbləri 2022-ci ilin sentyabrında təsdiqləyib (APA).
Minimum sığorta məbləğləri
| Şirkətin ölçüsü | İşçilərin orta siyahı sayı | İllik gəlir | Minimum sığorta məbləği |
|---|---|---|---|
| Mikro sahibkar | 1–10 | 200 000 ₼-dək | 50 000 ₼ |
| Kiçik sahibkar | 11–50 | 200 000 – 3 000 000 ₼ | 100 000 ₼ |
| Orta sahibkar | 51–250 | 3 000 000 – 30 000 000 ₼ | 200 000 ₼ |
| İri sahibkar | 251 və daha çox | 30 000 000 ₼-dan çox | 500 000 ₼ |
Ölçü meyarları Nazirlər Kabinetinin 2018-ci il 21 dekabr tarixli 556 nömrəli qərarı ilə müəyyən edilib (İqtisadiyyat Nazirliyi). Sığorta məbləği cədvəldəki minimumdan az olmamalıdır, daha yüksək məbləğ seçmək isə şirkətin qərarıdır.
Şirkətinizin ölçüsünü necə müəyyən etmək
Burada bir incəlik var: şirkətin kateqoriyası müəyyən edilərkən iki göstəricidən, yəni işçi sayı və illik gəlirdən daha yüksək olanı əsas götürülür. İllik gəlirə hesabat ilində satılan xidmətlərin dəyəri və satışdankənar gəlirlər daxildir.
Nümunə: agentlikdə 8 işçi işləyir, illik gəliri isə 450 000 manatdır. İşçi sayına görə mikro, gəlirə görə kiçik sahibkardır. Daha yüksək göstərici əsas götürüldüyü üçün agentlik kiçik sahibkar sayılır və minimum sığorta məbləği 100 000 manatdır.
Turizm şirkətlərində dövriyyə tez artır, çünki biletin və otelin tam dəyəri gəlirə düşə bilər. Gəliriniz kateqoriya həddini keçəndə sığorta məbləğini də yoxlayın. İllik gəlirin necə hesablandığını mühasibinizlə dəqiqləşdirin.
Sığorta nəyi əhatə edir
Minimum məbləğlər yalnız turistlə müqavilənin şərtlərinin pozulmasına görə mülki məsuliyyəti əhatə edir. Qanunun 8.1-ci maddəsinə görə həmin müqavilədə bunlar olmalıdır:
- turizm zərfinə daxil olan xidmətlərin siyahısı, təsviri və qiyməti;
- ödəniş qaydası;
- turun başlama və bitmə tarixi;
- müqavilənin ləğvi şərtləri;
- mülki məsuliyyətin sığortası;
- istehlakçıya dəymiş zərərin kompensasiyası şərtləri və qaydası.
Sığorta müqaviləsində başqa risklər də sığortalanırsa, məsələn, təchizatçılar və tərəfdaş şirkətlərlə bağlanan digər mülki-hüquqi müqavilələrdən irəli gələn risklər, həmin risklər üzrə təminat minimum məbləğə daxil edilmir. Yəni bu risklər minimum məbləğin üzərindən ayrıca nəzərdə tutulmalıdır.
Mülki məsuliyyət sığortası və səfər sığortası fərqlidir
| Mülki məsuliyyət sığortası | Turistin səfər sığortası | |
|---|---|---|
| Kimi qoruyur | Turoperator və ya turagentin müqavilə üzrə məsuliyyətini | Səfər zamanı turistin özünü (tibbi xərclər və s.) |
| Nə vaxt məcburidir | Hər turoperator və turagent üçün | Getdiyi ölkə tələb etdikdə və ölkəyə gələn turistlərin turizm zərflərində |
| Qanun | 8.2-ci maddə | 17-ci maddə |
| Reyestr | Məlumatı 15 gün ərzində Turizm Reyestrinə daxil edilir | Reyestrə daxil edilmir |
Turizm Reyestri və müqavilə
Sığorta bağlandıqdan sonra iki iş görülməlidir:
- Reyestr: sığorta barədə məlumatlar fəaliyyətə başladığınız tarixdən 15 gün ərzində Turizm Reyestrinə daxil edilir, sığorta yeniləndikdə və ya dəyişdikdə 15 gün ərzində yenilənir. Ətraflı: Turizm Reyestri.
- Müqavilə: turistlə hər müqavilədə mülki məsuliyyətin sığortası göstərilməlidir. Praktikada sığortaçının adı, polisin nömrəsi və sığorta məbləği müqavilənin şablonuna əlavə olunur.
Sığortaçı seçərkən soruşulacaq suallar
- Polis Qanunun 8.2-ci maddəsinə və Dövlət Turizm Agentliyinin minimum tələblərinə uyğundurmu?
- Sığorta məbləği şirkətinizin kateqoriyası üçün minimumdan az deyilmi?
- Məbləğ bir hadisə üçündür, yoxsa bütün müddət üçün ümumi limitdir?
- Azadolma (franşiza) varmı və nə qədərdir?
- Turist zərər tələbi ilə müraciət edəndə ödəniş prosesi necə işləyir və nə qədər çəkir?
- Polisin müddəti nə qədərdir və yeniləmə necə aparılır?
- Təchizatçılarla müqavilələrdən irəli gələn risklər ayrıca sığortalana bilərmi?
Sığorta haqqının məbləği açıq dərc olunmur, bu barədə bir neçə sığortaçıdan yazılı təklif almaq ən doğru yoldur.
Sistem bu işdə necə kömək edir
Sığorta öhdəliyinin özü bir dəfəlik işdir, amma ondan yaranan işlər hər gün təkrarlanır: hər müqavilədə sığorta məlumatı, polisin müddətinə nəzarət, Reyestrdə yeniləmə. Rezervasiya və back office sistemində müqavilə şablonuna sığorta məlumatları bir dəfə daxil edilir və hər sifarişdə avtomatik istifadə olunur, sifarişlər, ödənişlər və vauçerlər isə bir yerdə saxlanılır. Bu, həm səhvləri azaldır, həm də mübahisəli halda sənədləri tez tapmağa imkan verir.
Turizm şirkətinin açılmasının bütün addımları: Azərbaycanda turizm şirkəti necə açılır. Sistem seçimi üçün texniki tapşırıq şablonunu doldurun.
Tez-tez verilən suallar
Turagent üçün mülki məsuliyyət sığortası məcburidirmi?
Bəli. “Turizm haqqında” Qanuna görə həm turoperatorlar, həm də turagentlər turistlə müqavilənin şərtlərini pozmağa görə mülki məsuliyyətlərini sığortalamalıdırlar.
Minimum sığorta məbləği nə qədərdir?
Şirkətin ölçüsündən asılıdır: mikro sahibkar üçün 50 000, kiçik üçün 100 000, orta üçün 200 000, iri sahibkar üçün 500 000 manat.
Şirkətin ölçüsü necə müəyyən edilir?
İşçilərin orta siyahı sayına və illik gəlirə görə. İki göstəricidən daha yüksək olanı əsas götürülür: məsələn, 8 işçisi və 450 000 manat illik gəliri olan agentlik kiçik sahibkar sayılır.
Sığorta məlumatlarını harada göstərmək lazımdır?
İki yerdə: fəaliyyətə başladıqdan sonra 15 gün ərzində Turizm Reyestrində və turistlə bağlanan hər müqavilədə.
